Tüp bebek, dermatoloji ve kozmetik alanlarında umut vaat eden yeni bir yöntem olan
eksozom tedavisi, bu alanlardaki başarı oranlarını artırma potansiyeli taşıyor. Tedavinin
adını, vücuttaki hücrelerin birbiriyle iletişim kurarken salgıladığı küçük keseciklerden
aldığını belirten Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Tüp Bebek Merkezi Direktörü Prof.
Dr. Tayfun Kutlu, "Eksozomlar, hücre içindeki mesajları taşıyan protein bazlı maddeler,
büyüme faktörleri ve genetik materyaller içerir. Bu kesecikler laboratuvar ortamında
kandaki ya da dokulardan ayrıştırılır ve ayrıştırılan bu sıvı hedeflenen dokuya enjekte
edilir. Yoğunlaştırılan eksozomların yeniden vücuda verilmesindeki amaç, hücreler arası
iletişimi artırarak, hedeflenen dokunun yenilenmesini desteklemektir” dedi.
Eksozomların temini noktasında iki türlü uygulama olduğunu dile getiren Anadolu Sağlık
Merkezi Hastanesi’nden Tüp Bebek Merkezi Direktörü Prof. Dr. Tayfun Kutlu, “Bu küçük
keseciklerin başka kişilerden elde edilmesi işlemine allojenik denir. Bebeklerin göbek
kordonunda bulunan kök hücrelerin salgıladığı veziküllerin ayrıştırılması bu yönteme örnek
verilebilir. Bir diğer teknik, kişinin kendisinden elde edilen otolig yöntemdir. Bu yöntemde
bireyin kendi kanı belirli işlemlere tabi tutularak ayrıştırılır ve ihtiyaç duyulan
dokuya enjekte edilir. Tüp bebekte eksozom yöntemi, yumurtalık rezervi düşük ya da klasik
tedavilerle yeterli yumurta elde edilemeyen kişilerde uygulanır. Anestezi altında, ultrason
eşliğinde ve yaklaşık 15–20 dakikada tamamlanır. Yumurta toplamanın tersine, iğneyle
eksozomlar yumurtalıklara verilir. Adet sebebiyle kanamalı günler dışında, her
zaman yapılabilir” dedi.
Kök hücre ‘yapıcı’, ekzosom ‘yönlendirici’
Eksozom uygulamasının sıklıkla kök hücre tedavisi ile karıştırılabildiğinden bahseden Kutlu,
“Kök hücre işleminde kök hücreler ayrıştırılırken, ekosom tedavisinde kök hücrenin salgıladığı
veziküller yani kesecikler ayrıştırılıyor. Kök hücreler değişim potansiyeline sahip oldukları için
enjekte edilen dokuya dönüşüp oradaki canlı hücre sayısını artırıyor. Eksozomda ise kök
hücreleri değil onların iletişim kurabilmek için ürettikleri maddecikleri kullanıyoruz. Özetle,
kök hücreler yeni hücre üretir ve doğrudan onarım yapar, eksozomlar ise hücrelere onar
mesajı gönderir, dolaylı etki eder. Bu nedenle benzer görünseler de farklı alanlarda daha
etkili olabilirler” dedi.
Eksozom ikincil tedavi yöntemlerinden biri
Erken menopoz, düşük yumurtalık rezervi, prematür yumurta yetmezliği gibi durumlarda
veya standart tüp bebek tedavilerinde yeterli cevabı alamadığımız kişilerde faydalandığımız
eksozom yöntemi herkese uygulanabilir. PRP, ekzosom ve hormon tedavilerinin bu kişilerde
tercih edilmesi işlemden alınacak verimin artırılmasını sağlar bu nedenle ilk değil ikincil
tedavi yöntemleri olarak görmek gerekir. Örneğin tüp bebek tedavisi gören bir hastadan
ortalama 15 yumurta toplanabiliyorsa burada bu ek çözümlere başvurmaya gerek yok” dedi.
Nadir riskler mevcut
Eksozomun özünde bir tehlike barındırmadığını ancak her tüp bebek tedavisinde uygulanan
yumurta toplama işlemiyle benzer teorik riskler taşıdığını belirten Kutlu, “Eksozom
tedavisinin teorik anlamda benzer tıbbi uygulamalarda görülebilecek olası risklere açık
olduğunu söylemek gerekir. Uygulama, anestezi altında ve ultrason eşliğinde
gerçekleştiriliyor. Bu nedenle PRP uygulaması ya da yumurta toplama işleminde olduğu gibi;
kanama, enfeksiyon ve nadiren de olsa organ yaralanması gibi riskler söz
konusu olabilir” dedi.
Tedavi deneysel ama umut vadediyor
Eksozom uygulamasının hâlâ deneysel bir yöntem olduğunu belirtmekte fayda var diyen
Kutlu, “Bu tedavi, tüp bebek sürecinde başarı şansını artırabilecek alternatif destek
uygulamaları arasında değerlendirilmeli. Şu anda halihazırda ağırlıklı olarak tüp bebek,
dermatoloji ve kozmetik alanlarında kullanılmasına rağmen, önümüzdeki yıllarda eksozomun
ortopedi gibi farklı branşlarda da önemli çözümler sunacağını öngörüyorum. Tedaviye dair
bilimsel çalışmalar arttıkça, potansiyel kullanım alanlarının genişlemesi kaçınılmaz” dedi.
